Znajomość uwarunkowań wysokiego poziomu miękkich kompetencji daje podstawę do projektowania w pełni skutecznych oddziaływań treningowych mających na celu budowanie i doskonalenie miękkich umiejętności. Wiedza na temat uwarunkowań skuteczności interpersonalnej pozwala ponadto podejść rozsądnie do kwestii możliwości spotęgowania osobistej przewagi konkurencyjnej. Jeżeli zdajemy sobie bowiem sprawę z tego, na czym przede wszystkim warto się koncentrować doskonaląc swoje miękkie kompetencje, możemy znacznie przyspieszyć proces wypracowywania pożądanych umiejętności.

Poziom miękkich kompetencji zależy bezpośrednio od rodzaju, intensywności i efektywności treningu społecznego, który był i jest udziałem danej osoby. Innymi słowy uprzednie doświadczenia interpersonalne oraz związane z samoregulacją i samokontrolą (zarządzaniem sobą) przyczyniają się do budowania i doskonalenia konkretnych kompetencji społecznych oraz kompetencji osobistych. Co ciekawe ów trening społeczny może mieć charakter zarówno tzw. treningu naturalnego (codzienne doświadczenia wykorzystywane jako w pełni efektywny trening), jak i treningu stacjonarnego (tradycyjny trening odbywający się w sali szkoleniowej lub konferencyjnej).

Zdecydowana większość z nas buduje i doskonali miękkie kompetencje w toku naturalnego treningu, zaś wiedza na temat możliwości jego spożytkowania jako w pełni wartościowego treningu jest kluczem do budowania ponadprzeciętnych miękkich umiejętności.

Zobacz: autotrenażer miękkich kompetencji

Naturalny trening społeczny jest niezbędny do wypracowania rzeczywistych możliwości bardziej sprawnego zarządzania sobą oraz bycia bardziej skutecznym interpersonalnie w realnych, codziennych sytuacjach (np. podczas podejmowania zawodowych obowiązków). Naturalny trening społeczny jest koniecznym uzupełnieniem treningów stacjonarnych, które bez odpowiedniego wsparcia potreningowego (właśnie pod postacią skutecznego spożytkowania naturalnego treningu społecznego np. w formie coachingu) są zazwyczaj bardzo mało skuteczne.

Zakres miękkich kompetencji, jakimi dysponujemy zależy od naszego obycia w sytuacjach społecznych, czyli od rodzaju doświadczeń interpersonalnych, jakie były dotychczas naszym udziałem. Z kolei poziom miękkich kompetencji zależy od wprawy w podejmowaniu określonych wyzwań interpersonalnych, czyli intensywności doświadczeń społecznych w danego typu sytuacjach. Im większe obycie i wyższa wprawa w podejmowaniu wyzwań interpersonalnych, tym potencjalnie wyższy poziom miękkich kompetencji.

Zgodnie z przysłowiem „mądrej głowie dość po dwu słowie”, ostatecznie o poziomie miękkich kompetencji wypracowywanych w toku treningu decyduje jego efektywność, która uzależniona jest od naszych zdolności, w tym zdolności społecznych, oraz podejścia do samego treningu. Inteligentne społecznie i emocjonalnie osoby potrafią zbudować wysokie miękkie umiejętności nawet przy stosunkowo niskich wskaźnikach intensywności treningu. Po prostu czerpią z każdego doświadczenia społecznego w całej pełni i szybko przyswajają sobie skuteczne strategie działania. Ponadto osoby o silnej orientacji na uczenie się i doskonalenie własnych umiejętności skuteczniej wykorzystują każdą „porcję” treningu społecznego, w tym także wyzwania, którym w danym przypadku nie podołali (np. zamiast obwiniać się za porażkę, wyciągają z niej wnioski i planują strategię zaradczą, która następnym razem zapewni im sukces).

Innym ważnym czynnikiem dla rozwoju ponadprzeciętnego poziomu miękkich kompetencji są cechy temperamentu. Niektóre osoby są z natury bardziej towarzyskie, otwarte na kontakt z innymi ludźmi i chętne do angażowania się w interakcje społeczne. Takie predyspozycje osobowościowe sprzyjają aktywnemu podejmowaniu wyzwań interpersonalnych, a więc dostarczaniu sobie niezbędnych doświadczeń, które są niezbędne do budowania i doskonalenia miękkich umiejętności. Wśród cech osobowości, które facylitują rozwój kompetencji miękkich warto wymienić m.in. ekstrawersję, niski lęk społeczny, śmiałość (rozumianą jako gotowość do odgrywania sytuacyjnie adekwatnych ról społecznych), wysoką samoocenę, zadaniowy styl radzenia sobie ze stresem oraz poczucie własnej skuteczności (pewność siebie).

Praktyczne implikacje:

• budowanie i doskonalenie miękkich kompetencji wymaga zaangażowania się w systematyczny, odpowiednio zorganizowany trening głównie o charakterze tzw. naturalnego treningu społecznego – należy więc przede wszystkim skoncentrować się na refleksyjnym i strategicznym podejściu do codziennych doświadczeń interpersonalnych oraz tych związanych z samoregulacją (samokontrolą); każde takie doświadczenie można (i warto!) wykorzystać jak trening w zakresie budowania lub doskonalenia wybranej miękkiej kompetencji
• chcąc rozwinąć ponadprzeciętny poziom miękkich umiejętności należy, ze szczerą intencją nauczenia się nowych kompetencji, angażować się w szerokie spektrum różnorodnych sytuacji społecznych (obycie!) oraz nabywać doświadczenia w podejmowaniu określonych wyzwań interpersonalnych (wprawa!)
• jeżeli chcemy zbudować wysoką sprawność działania w określonych sytuacjach społecznych (np. podczas publicznych wystąpień, negocjacji, zarządzania zespołem projektowym itp.), musimy zacząć regularnie podejmować tego typu wyzwania interpersonalne – zdobycie wprawy w funkcjonowaniu w określonych sytuacjach wymaga odpowiednio intensywnego treningu, a więc wielokrotnego podejmowania danych wyzwań; osoby posiadające stosowne predyspozycje osobowościowe mogą z większą łatwością angażować się w sytuacje społeczne, tym niemniej, aby zbudować kompetencje trening jest konieczny każdemu z nas, nikt bowiem nie rodzi się z miękkimi kompetencjami, miękkie umiejętności nie są wrodzone, konkretnych kompetencji musimy się po prostu nauczyć!

Bibliografia

Argyle, M. (1998). Zdolności społeczne. W: S. Mosciovici (red.) Psychologia społeczna w relacji ja-inni (s. 77-104). Warszawa: WSiP.

Argyle, M. (1999). Psychologia stosunków międzyludzkich. Warszawa: PWN.

Baldwin, J. D., Baldwin, J. I. (2001). Behavior principles in everyday life (4th ed.). New Jersey: Prentice-Hall, Inc.

Conte, H. R., Plutchik, R. (1981). A circumplex model for interpersonal personality traits. Journal of Personality and Social Psychology, 40, 4, 701-711.

Daly, J. A. (2002). Personality and interpersonal communication. W: H. L. Knapp, J. A. Daly (red.) Handbook of interpersonal communication (s. 133-180). Thousand Oaks: Sage.

Dickson, D., Hargie, O. (2004). Skilled interpersonal communication: research, theory and practice. London: Routledge.

Dweck, C. S. (1999). Self-theories: their role in motivation, personality, and development. Philadelphia: Psychology Press.

Hamer, D., Copeland, P. (1999). Geny a charakter. Warszawa: Wydawnictwo CiS.

Leary, M., Kowalski, R. M. (2001). Lęk społeczny. Gdańsk: GWP.

Matczak, A. (2001). Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Matczak, A. (2001). Temperament a kompetencje społeczne. W: W. Ciarkowska, A. Matczak (red.) Różnice indywidualne: wybrane badania inspirowane Regulacyjną Teorią Temperamentu prof. Jana Strelaua. (s. 53-68). Warszawa: Uniwersytet Warszawski Interdyscyplinarne Centrum Genetyki Zachowania.

Matthews, G. (1999). Personality and skills: a cognitive-adaptive framework. W: Ph. L., Ackerman, P. C. Kyllonen, R. D. Roberts (red.) Learning and individual differences. Process, trait, and content determinants (s. 251-270). Washington: APA.

Matthews, G., Deary, I. J., Whiteman, M. C. (2003). Personality traits. Cambrigde: Cambrigde University Press.

Rothman, A. J., Baldwin, A. S., Hertel, A. W. (2004). Self-regulation and behavior change. W: R. F. Baumeister, K. D. Vohs (red.) Handbook of self-regulation. (s. 130-148). New York: The Guilford Press.

Taylor, P. J., Russ-Eft, D. F., Chan, D. W. L. (2005). A meta-analytic review of behavior modeling training. Journal of Applied Psychology, 90, 4, 692-709.

Vohs, K. D., Ciarocco, N. J. (2004). Interpersonal functioning requires self-regulation. W: R. F. Baumeister, K. D. Vohs (red.) Handbook of self-regulation (s. 392-407). New York: The Guilford Press.
 
Zirkel, S. (2000). Social intelligence. The development and maintenance of purposive behavior. W: R. Bar-On, J. D. A. Parker, The handbook of emotional intelligence (s. 3-27). San Francisco: Jossey-Bass. A Wiley Company.